Odmiany, nawożenie i gleba – część polowa Akademii Rzepaku

14 maja odbyła się kolejna odsłona Akademii Rzepaku – wydarzenia łączącego wykłady ekspertów z praktycznymi pokazami polowymi na platformie RAPOOL Xperience. W spotkaniu uczestniczyli plantatorzy, doradcy, naukowcy, studenci oraz przedstawiciele firm działających w sektorze rolniczym.  Istotnym punktem wydarzenia była również odkrywka glebowa przygotowana przez firmę Timac Agro, podczas której omawiano znaczenie struktury gleby, próchnicy i gospodarki wodnej dla budowania wysokiego plonu.

Kolekcja odmian, nawożenie azotem i nowe technologie uprawy

Podczas sesji polowej Artur Kozera zaprezentował doświadczenia odmianowe i nawozowe prowadzone na platformie RAPOOL Xperience. Dużo uwagi poświęcił strategiom jesiennego nawożenia azotem. W warunkach niedoboru wody azot zastosowany jesienią może być lepiej wykorzystany niż nawozy podawane wyłącznie wiosną.

Innym ciekawym doświadczeniem jest symulacja uszkodzeń rozety po zimie za pomocą mulczera oraz symulacja uszkodzeń powodowanych przez mróz lub szkodniki na początku kwitnienia, która polegała na przycinaniu pędów głównych rzepaku za pomocą nożyc do żywopłotu. Wyniki pokazują, że nawet przy uszkodzeniu pędu głównego, spadek plonu nie przekracza 10–15%, co potwierdza, że nowe odmiany zawierają szereg cech prozdrowotnych, które zapewniają wysokie plony nawet w stresowych warunkach.Uczestnicy Akademii mieli okazję obejrzeć bogatą kolekcję odmian rzepaku, w tym TRAVOLTA F1, a także odmiany BERNSTEIN F1, TEMPTATION F1, JUREK F1 oraz wiele innych z oferty firmy Rapool.

Jak powstają nowoczesne odmiany mieszańcowe?

Dr Tomasz Mikulski – hodowca odmian rzepaku ozimego z NPZ Polska przybliżył uczestnikom historię i współczesne metody hodowli. Prelegent wyjaśnił, że rzepak (Brassica napus) powstał około 2–2,5 tysiąca lat temu jako naturalna krzyżówka rzepiku (Brassica rapa) i kapusty (Brassica oleracea). Obecnie hodowcy celowo odtwarzają ten proces w warunkach laboratoryjnych poprzez tzw. resyntezę, aby poszerzać pulę genetyczną i wprowadzać nowe cechy odpornościowe.

Dużo uwagi poświęcił znaczeniu resyntezy w tworzeniu odmian odpornych na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV) oraz tolerancyjnych na kiłę kapusty. Podkreślał, że naturalne powstawanie nowych form rzepaku jest dziś bardzo rzadkie, dlatego nowoczesna hodowla opiera się na kontrolowanych krzyżowaniach i selekcji cech. Prelegent wyjaśnił zasady tworzenia nowoczesnych odmian mieszańcowych, które powstają poprzez kontrolowane krzyżowanie sterylnej linii matecznej z odpowiednio dobraną linią ojcowską. Taka technologia pozwala wykorzystać efekt heterozji, dzięki któremu mieszańce charakteryzują się silniejszym wzrostem, lepszym wigorem oraz wyższym potencjałem plonowania niż formy rodzicielskie. Ekspert podkreślił, że współczesna hodowla rzepaku wykorzystuje nowoczesne technologie, takie jak szklarnie, kontrolowane krzyżowania i selekcję wspomaganą markerami, co pozwala szybciej wprowadzać nowe, bardziej odporne i plenne odmiany.

Gleba fundamentem wysokiego plonu

Podczas spotkania Piotr Kotowski omówił zasady prawidłowego odżywiania rzepaku w okresie kwitnienia oraz znaczenie odpowiedniego przygotowania stanowiska już jesienią. Prelegent podkreślał, że w fazie kwitnienia roślina w dużej mierze relokuje składniki pokarmowe z liści do łuszczyn, dlatego kluczowe staje się utrzymanie aktywnej fotosyntezy i dobrej zdrowotności łanu. W prezentacji dużo uwagi poświęcił biostymulacji i nawożeniu dolistnemu. Omówił działanie produktów takich jak Genaktis i Infolen, które mają wspierać pobieranie składników pokarmowych, poprawiać przemiany azotu oraz utrzymywać zielone łuszczyny w okresie nalewania nasion.

Istotnym elementem Akademii Rzepaku była również odkrywka glebowa i analiza profilu gleby. Prelegent zwrócił uwagę na znaczenie dobrej struktury gleby, obecności próchnicy oraz aktywności dżdżownic. Podkreślał, że nadmierne ugniatanie ogranicza rozwój systemu korzeniowego i pogarsza retencję wody. Dużo miejsca poświęcił także roli próchnicy, która odpowiada za magazynowanie wody i składników pokarmowych. Wskazał, że polskie gleby wymagają działań wspierających humifikację, a nie jedynie szybką mineralizację resztek pożniwnych. W części dotyczącej nawożenia jesiennego omówiono znaczenie fosforu, boru, wapnia, siarki i magnezu dla budowy silnego systemu korzeniowego.

Analiza gleby i racjonalne nawożenie

Ostatni wykład poprowadził prof. Witold Szczepaniak, który omówił zasadność późnego nawożenia azotowego rzepaku oraz interpretację analiz chemicznych gleby. Prelegent wyjaśnił, że zabieg azotowy wykonywany „na zieloną łuszczynę” może w sprzyjających latach wydłużać okres nalewania nasion i zwiększać plon nawet o 200–400 kg/ha. Jednak w sezonie 2026, ze względu na suszę, chłodną wiosnę oraz słabsze funkcjonowanie systemów korzeniowych, dodatkowe nawożenie azotem jest w większości przypadków ekonomicznie nieuzasadnione. Zdaniem profesora część wcześniej zastosowanego azotu nadal znajduje się w glebie i może zostać wykorzystana dopiero po poprawie warunków wilgotnościowych.

Druga część wystąpienia eksperta dotyczyła analiz chemicznych gleby. Prof. Szczepaniak zwrócił uwagę, że różne metody badawcze, m.in. Egnera-Riehma czy Melicha 3, mogą dawać odmienne wyniki dla tej samej próbki. Szczególnie istotny jest wpływ pH gleby na interpretację zasobności fosforu. Podkreślał, że błędna interpretacja wyników może prowadzić do niewłaściwych zaleceń nawozowych i niepotrzebnych kosztów. Profesor zaznaczył również, że analiza kompleksu sorpcyjnego może być cennym narzędziem pomocnym w planowaniu nawożenia, jednak wymaga świadomej interpretacji i doświadczenia. Wniosek z wykładu był jednoznaczny – skuteczne nawożenie powinno być oparte nie tylko na dawkach nawozów, ale przede wszystkim na realnej ocenie kondycji plantacji, zasobności gleby i aktualnych warunków pogodowych.

Akademia Rzepaku po raz kolejny pokazała, że przyszłość uprawy rzepaku to połączenie nowoczesnej genetyki, precyzyjnego nawożenia i świadomej ochrony plantacji. Tegoroczne wykłady i doświadczenia polowe wyraźnie wskazywały, że w warunkach nasilających się problemów z suszą oraz rosnącej presji chorób i szkodników kluczowe staje się elastyczne podejście do technologii uprawy i dokładna obserwacja plantacji.