Zdrowa gleba, silne korzenie, wysoki plon – o czym pamiętać w uprawie rzepaku?
Dobry plon rzepaku zaczyna się od gleby. Jej struktura, zawartość próchnicy, aktywność biologiczna, zdolność magazynowania wody oraz dostępność składników pokarmowych mają bezpośredni wpływ na rozwój systemu korzeniowego i kondycję roślin. O tym, jak ocenić stan stanowiska i na co zwrócić uwagę w jesiennej agrotechnice rzepaku, mówił podczas Akademii Rzepaku 5 listopada 2026 r. w Racocie/Spytkówkach Piotr Kotowski z Timac Agro Polska. Ważnym elementem jego wystąpienia była praktyczna analiza odkrywki glebowej.
Odkrywka glebowa – zobaczyć więcej niż powierzchnię pola
Podczas spotkania uczestnicy mogli przyjrzeć się profilowi glebowemu i ocenić, co dzieje się pod powierzchnią pola. Jak podkreślał Piotr Kotowski, sama obserwacja roślin nie wystarczy, aby właściwie ocenić potencjał stanowiska. Warto sprawdzić, jak wygląda gleba na różnych głębokościach, czy ma odpowiednią strukturę, jak przebiega rozwój korzeni oraz czy nie występują warstwy ograniczające ich wzrost. Analizowane stanowisko miało około 30 cm warstwy próchnicznej. Prelegent zwrócił uwagę na wyraźną granicę pomiędzy poziomem próchnicznym a głębszą warstwą iluwialną, do której przemieszczane są wraz z wodą składniki mineralne. W profilu widoczne były również oznaki oglejenia, świadczące o okresowym oddziaływaniu wody. Istotna była także różnica w składzie mechanicznym poszczególnych warstw. Górna część profilu miała charakter bardziej piaszczysty, natomiast głębiej widoczna była większa zawartość frakcji ilastych. Ma to znaczenie dla zatrzymywania wody i składników pokarmowych.

Dżdżownice – naturalni sprzymierzeńcy rolnika
Jednym z ważnych tematów wystąpienia była aktywność biologiczna gleby. Piotr Kotowski zwracał uwagę na rolę dżdżownic, które uczestniczą w rozkładzie materii organicznej, tworzeniu struktury gleby i naturalnym przemieszczaniu materiału organicznego w głąb profilu. Ich obecność świadczy o tym, że gleba jest biologicznie aktywna i zapewnia odpowiednie warunki do rozwoju organizmów glebowych. W dobrze funkcjonującej glebie liczba dżdżownic może być bardzo duża – nawet do 800 osobników w jednym metrze sześciennym. W typowej warstwie ornej często spotyka się około 150–200 osobników. Ważne jest jednak nie tylko dostarczanie materii organicznej, ale również sposób prowadzenia uprawy. Intensywna ingerencja w strukturę gleby może ograniczać aktywność organizmów glebowych. Dlatego warto tak dobierać zabiegi agrotechniczne, aby umożliwiać rozwój życia biologicznego i stopniową poprawę właściwości stanowiska.

Próchnica – magazyn wody i składników pokarmowych
Dużą część wystąpienia Piotr Kotowski poświęcił znaczeniu próchnicy. To jeden z najważniejszych elementów decydujących o żyzności gleby. Wpływa na jej strukturę, zdolność zatrzymywania wody oraz magazynowania składników pokarmowych. Jak podkreślał prelegent, wzrost zawartości próchnicy to proces długotrwały, wymagający konsekwentnych działań przez wiele lat. Nie wystarczy jednorazowe zastosowanie nawozu organicznego czy zmiana sposobu uprawy. Potrzebne jest systematyczne dostarczanie materii organicznej i prowadzenie agrotechniki sprzyjającej jej humifikacji. Według przedstawionych podczas spotkania informacji wzrost zawartości próchnicy o 1 punkt procentowy może zwiększyć zdolność magazynowania wody o około 160 tys. litrów na hektar. To szczególnie ważne w warunkach coraz częściej występujących okresów niedoboru opadów. Istotne jest przy tym rozróżnienie pomiędzy samą zawartością składników pokarmowych w glebie a ich dostępnością dla roślin. Nawet zasobne stanowisko nie gwarantuje dobrego odżywienia rzepaku, jeżeli składniki nie mogą zostać uwolnione do roztworu glebowego i pobrane przez korzenie.

System korzeniowy fundamentem wykorzystania potencjału gleby
Podczas omawiania odkrywki glebowej Piotr Kotowski szczególną uwagę zwrócił na rozwój systemu korzeniowego rzepaku. W analizowanym profilu korzenie były widoczne nawet na głębokości około 120 cm. Można było również zaobserwować młode, białe korzenie oraz starsze części systemu korzeniowego. Prelegent podkreślał, że w przypadku rzepaku znaczenie ma nie tylko długi korzeń palowy, ale również liczne korzenie boczne. To właśnie dzięki nim roślina może efektywnie pobierać wodę i składniki pokarmowe z gleby. Im głębiej sięga system korzeniowy, tym większa możliwość wykorzystania zasobów wody zgromadzonych w głębszych warstwach profilu. Ma to szczególne znaczenie podczas okresowych niedoborów opadów. W prawidłowym rozwoju korzeni ważną rolę odgrywa odpowiednie odżywienie, przede wszystkim fosforem, ale również cynkiem i borem. W ofercie Timac Agro Polska znajdują się także rozwiązania biostymulujące, których zadaniem jest wspieranie rozwoju korzeni bocznych i włośnikowych.

Bor, wapń i siarka – ważne składniki w jesiennym odżywianiu rzepaku
Kolejnym zagadnieniem było prawidłowe zaopatrzenie rzepaku w składniki pokarmowe. Szczególną uwagę Piotr Kotowski poświęcił borowi, który ma duże znaczenie w rozwoju tej rośliny. Jak zaznaczał, bor nie jest składnikiem łatwo i efektywnie pobieranym przez rzepak, dlatego ważne jest odpowiednie zaplanowanie jego dostarczania. Jednorazowa wysoka dawka zastosowana dolistnie nie gwarantuje prawidłowego odżywienia roślin przez cały sezon. Pobieranie składnika przez liście jest ograniczone, dlatego warto rozłożyć nawożenie na kilka terminów. W przypadku plonu na poziomie 4 t/ha zapotrzebowanie rzepaku na bor może wynosić co najmniej 800 g. Należy więc uwzględnić zarówno wielkość zapotrzebowania roślin, jak i możliwości pobierania tego pierwiastka. Prelegent zwrócił również uwagę na wapń. Jego niedobory mogą dawać objawy przypominające niedobór boru, dlatego przy diagnozowaniu problemów z odżywieniem nie należy skupiać się wyłącznie na jednym pierwiastku. Wapń pełni funkcję budulcową, uczestniczy w tworzeniu ścian komórkowych i wpływa na odporność roślin na stresy oraz patogeny. Z kolei siarka jest ważna dla prawidłowego metabolizmu i przygotowania rzepaku do zimowania. Odpowiednie zaopatrzenie roślin w ten składnik wspiera ich kondycję przed okresem spoczynku zimowego.
Jesienne nawożenie azotem – przygotowanie roślin na wiosnę
Ważnym punktem prezentacji było również jesienne stosowanie azotu. Piotr Kotowski wspomniał o doświadczeniu z wykorzystaniem nawozu SULFAMMO 30, który zawiera azot w otoczce wapniowej i jest uzupełniony o rozwiązania wspierające jego wykorzystanie przez rośliny. Jak wskazywał, odpowiednie przygotowanie rzepaku jesienią może mieć znaczenie dla jego dalszego funkcjonowania po wznowieniu wegetacji. Dostarczenie składników przed zimą pozwala ograniczyć zależność od warunków, jakie wystąpią wczesną wiosną. W praktyce bowiem samo pojawienie się możliwości rozpoczęcia nawożenia azotem nie oznacza, że składnik natychmiast będzie dostępny dla roślin. Potrzebna jest odpowiednia ilość wody, która umożliwi jego rozpuszczenie i przemieszczenie w kierunku systemu korzeniowego. Dlatego – jak podkreślał prelegent – warto rozważyć strategię, w której część potrzeb pokarmowych roślin zostanie zabezpieczona jeszcze jesienią. Jednocześnie każde nawożenie azotem musi uwzględniać obowiązujące przepisy i warunki jego stosowania.

Jak przygotować rzepak do zimy?
Pod koniec wystąpienia Piotr Kotowski zwrócił uwagę na konieczność regularnej oceny kondycji plantacji. Jednym z ważnych elementów jest kontrola wysokości wyniesienia stożka wzrostu. W tym celu warto pobrać rośliny z kilku miejsc na polu, dokładnie obejrzeć ich pokrój, a następnie przeciąć szyjkę korzeniową i ocenić położenie stożka wzrostu. Taka obserwacja pozwala lepiej ocenić przygotowanie rzepaku do zimowania i ewentualne problemy związane z nadmiernym wydłużaniem się roślin. Zdaniem prelegenta, jeżeli plantacja wymaga wsparcia przed zimą, warto zwrócić uwagę na odpowiednie zaopatrzenie w potas i siarkę. Podczas prezentacji Piotr Kotowski omówił również produkt FERTIACTYL RECORD, zawierający te składniki oraz komponenty biostymulujące, takie jak kwasy huminowe, glicyna i betaina. Rozwiązanie to ma wspierać rozwój systemu korzeniowego i poprawiać kondycję roślin przed zimą.
Dobry plon zaczyna się od świadomego zarządzania glebą
Wystąpienie Piotra Kotowskiego pokazało, że budowanie wysokiego plonu rzepaku wymaga spojrzenia na uprawę w szerszej perspektywie. Nie wystarczy skoncentrować się wyłącznie na nawożeniu czy ochronie roślin. Równie ważne jest poznanie właściwości gleby, zadbanie o jej strukturę, aktywność biologiczną, zawartość próchnicy oraz prawidłowy rozwój systemu korzeniowego. Praktyczna odkrywka glebowa pozwala dostrzec problemy, których nie widać podczas zwykłego przejazdu przez pole. To właśnie od warunków panujących pod powierzchnią gleby w dużej mierze zależy, jak rzepak wykorzysta swój potencjał plonowania.








